Deze informatie is bedoeld om eigenaren en chauffeurs van zware bergingsvoertuigen inzicht te geven in de werkelijke bruikbaarheid en grenzen van hun bergingsvoertuig. In de praktijk leeft vaak het beeld dat een zware berger met een 7‑tons aslift vrijwel ieder voertuig kan bergen. Uit praktijkonderzoek en wegingsschouwen blijkt echter dat dit beeld onjuist is.
Juist bij moderne voertuigen – zoals elektrische bussen en trucks, zwaar beladen kippers, betonmixers en voertuigen met grote overhang – worden de technische grenzen van bergingsvoertuigen snel bereikt of zelfs overschreden. Dat kan leiden tot onveilige situaties, schade aan materieel en grote juridische risico’s voor zowel chauffeur als bedrijf.
Deze informatie heeft daarom drie doelen:
- inzicht geven in wat de werkelijke grenzen van een bergingsvoertuig bepalen;
- uitleggen hoe deze grenzen zichtbaar worden in een bruikbaarheidsgrafiek;
- ondersteunen bij het maken van professionele en veilige keuzes in de praktijk.
Veilig bergen is geen kwestie van durven of proberen, maar van weten wat het voertuig aankan en daarbinnen blijven.
Het belangrijkste basisidee: gewicht én afstand
De capaciteit van een bergingsvoertuig wordt niet alleen bepaald door het gewicht van het gesleepte of gelifte voertuig. Minstens zo belangrijk is de afstand van de last tot het hart van de achterste as van het bergingsvoertuig.
Hoe verder een last achter de achteras hangt, hoe groter het hefboomeffect en hoe zwaarder het bergingsvoertuig wordt belast. Dit betekent dat een voertuig dat op papier ‘maar’ vijf of zes ton weegt, in de praktijk toch te zwaar kan zijn als het op grotere afstand wordt opgepakt.
Dit hefboomeffect is te vergelijken met een lange sleutel of koevoet: hoe langer de arm, hoe groter de kracht. Bij een volledig ingeschoven boom is de afstand klein en is de maximale veilige heflast het grootst. Naarmate de boom verder wordt uitgeschoven, neemt die veilige heflast snel af – soms met meerdere tonnen verschil.
Daarom geldt altijd: gewicht en afstand moeten samen worden beoordeeld.
De technische grenzen die bepalend zijn
Bij ieder zwaar bergingsvoertuig gelden harde technische grenzen. Deze grenzen mogen nooit worden overschreden, ook niet bij incidenten of onder tijdsdruk.
Minimale voorasbelasting
Er moet voldoende gewicht op de vooras blijven rusten (in de praktijk circa 20% van het totaalgewicht). Een te lichte vooras leidt tot slechter sturen en remmen en kan bij sommige voertuigen zelfs zorgen voor het wegvallen van de remwerking door ABS‑ingrepen.
Maximale as- en bandbelasting
Elke as en elke band heeft een maximale draagkracht. In de praktijk blijkt dat juist de bandbelasting of asbelasting van de achterassen vaak als eerste de beperkende factor is. Overbelasting kan leiden tot klapbanden, loopvlakseparatie en ernstige ongevallen.
Maximaal totaal‑ en treingewicht
Ook wanneer individuele assen ogenschijnlijk nog binnen hun limiet blijven, kan het totale voertuiggewicht of het treingewicht al zijn overschreden. Met name bij slepen speelt deze grens een belangrijke rol. Ongeremd slepen is daarbij bovendien wettelijk niet toegestaan.
De laagste van deze grenzen bepaalt altijd wat technisch en wettelijk is toegestaan.
Wat is een bruikbaarheidsgrafiek?
Om inzichtelijk te maken wat een bergingsvoertuig daadwerkelijk aankan, zijn voor veel bergingsvoertuigen bruikbaarheidsgrafieken opgesteld.
De grafiek geeft:
- op de X‑as: de afstand van de last tot het hart van de achterste as;
- op de Y‑as: het hefgewicht.
In de grafiek zijn verschillende grenzen weergegeven, zoals:
- maximale asbelasting;
- maximale bandbelasting;
- minimale voorasbelasting.
De onderste begrenzende lijn geeft het werkelijk bruikbare gebied van het voertuig weer.
Per verstrekte bruikbaarheidsgrafiek is de informatie hier op deze website beschikbaar: scan hiervoor de QR-code op de bruikbaarheidsgrafiek van het bergingsvoertuig.
U vindt hier meer informatie over problemen die in de praktijk kunnen opdoemen.